Tez Tour, Türkiye’nin En Büyük 500 Şirketi araştırması, özel sektörün durumunu ortaya koyuyor. Araştırmanın turizm bölümünde Tez Tour birinci, Setur ikinci, Albayrak Turizm üçüncü oldu. Bu şirketleri Trek Turizm, ETS ve Vista izledi. Tez Tour, en hızlı büyüyen 25 şirket listesine girmeyi de başardı.

Capital Dergisi’nin bu yıl 12′ncisini yaptığı araştırmadan önemli mesajlar çıktı. 2008 yılında En Büyük 500 kulübüne girişin çıtası yükseldi. 2007′de 98,3 milyon dolarla son bulan liste, bu yıl yüzde 19′luk artışla 117,3 milyon dolarla kapandı.

Türk ekonomisi 7 yıllık büyümenin ardından, ilk kez 2008′de yılın ilk 3 çeyreğinde yüzde 6,2 küçüldü. Yılın tamamı ise yüzde 1,1 büyüme ile kapandı.

Yıl içinde üretim kapasitelerinde ciddi daralmalar görüldü. 2008 Ocak ayında yüzde 80,3 olan kapasite kullanım oranı, yılın son ayında 64,7′ye indi. Bu ortamda, Türkiye ekonomisinde pek çok dinamik değişti. Son birkaç yıldır art arda büyümede hız rekoru kıran şirketler, üretimde yaşanan keskin düşüş karşısında bu kez kârlılıklarını koruma mücadelesi verdi.

Araştırmadan çıkan en önemli mesaj kârlılıktaki büyük düşüş oldu. Ancak buna rağmen şirket ciroları büyümeye devam etti. Capital500 kulübüne giriş çıtasının yükselmesi dikkat çekti. Cirosu 1 milyar TL’yi aşan şirket sayısı da artış yaşadı. Zirvedeki ilk 2 ise değişmedi. Tüpraş zirvedeki liderliğini, Petrol Ofisi de ikinciliğini korudu. Geçtiğimiz yıl üçüncü sırada yer alan Türk Telekom, yerini Shell&Turcas’a kaptırırken dördüncülüğe yerleşti.

500 büyük şirketin toplam karı, bir önceki yıla göre reel olarak yüzde 24,2 oranında azaldı. 2007 yılında 26 milyar 816 milyon 329 bin 837 TL olan şirket karları, 2008 yılında 20 milyar 302 milyon 114 bin 125 bin TL’ye indi. Oysa 2007 yılında toplam kardaki reel değişim bir önceki yıla göre yüzde 21,3 oranında artış şeklinde gerçekleşmişti.

Capital500′ün toplam cirosundaki reel değişimde, 2007 yılı rakamlarının uzağında kalındı. Toplam cirodaki reel değişim, 2007 yılında yüzde 8,7 olarak seyrederken bu oran, 2008 yılında yüzde 3,5 olarak gerçekleşti. Bu durumun nedenleri arasında ise özellikle hızlı tüketim, tekstil, otomotiv ve tekno-perakende gibi sektörlerin 2008 yılında yaşadıkları ciddi daralmalar etkili oldu. Ekonominin lokomotifleri arasında yer alan hızlı tüketim sektöründe cirolar yüzde 36, tekstilde yüzde 23, tekno-perakendede yüzde 21 ve otomotiv sektöründe yüzde 1′lik bir küçülme yaşadı.

Bu sektörlerde yaşanan küçülmelere karşın Capital500′de genel ciro artışını sürükleyen sektörler ise boru, hizmetler, turizm, gübre, maden, kimya, demir çelik ve ulaşım olarak öne çıktı. Boru sektörü bir önceki yıla göre yüzde 129, hizmetler yüzde 109, turizm yüzde 94 ve gübre yüzde 84 oranında büyüdü.

Düşen kârlılıklara karşın Capital500 listesinin toplam cirosunda artış kaydedildi. Böylelikle son 5 yılda kesintisiz büyüyen şirketler, krizde de her şeye rağmen büyümeye devam etmiş oldu. 2007 yılında 364 milyar 74 milyon 589 bin 120 TL olan 500 şirketin cirosu, yüzde 15,5′lik bir artışla 2008 yılında 420 milyar 368 milyon 580 bin 862 TL’ye ulaştı.

En Büyük 500 Şirket sıralamasında turizm sektöründen 6 şirket yer aldı. Tez Tour 113′üncü sıraya yerleşerek, turizm alanındaki en büyük şirketler sıralamasında birinci oldu. Setur genel sıralamada 159′uncu olarak turizm kategorisinde ikinci, Albayrak Turizm ise 195′inci olarak turizm kategorisinin üçüncüsü oldu. Trek Turizm genel sıralamada 264′üncü, ETS Tur 322′nci, VİSTA ise 293′üncü sıraya yerleşerek, En Büyük 500 listesindeki turizm kategorisinin 4, 5 ve 6′ncılığını paylaştılar.

En Hızlı Büyüyen 25 şirket arasında da 3 turizm yatırımı yapan kuruluş yer aldı. TAV Tepe-Akfen cirosunu yüzde 128 arttırarak listenin 7′ncisi oldu. Şirket, 2007′de 386 milyon 985 bin 268 TL olan cirosunu, 2008′de 882 milyon 248 bin 450 TL’ye çıkarttı. Bu listede 20′nci olarak turizm sektörünün ikincilik tahtına oturan TEZ TOUR ise cirosunu 391 milyon 781 bin 449 TL’den 687 milyon 386 bin 714 TL’ye çıkartma başarısını göstererek yüzde 75.5 büyüdü.

TAV Havalimanları İşletmesi ise cirosunu 865 milyon 952 bin 243 TL’den 1 milyar 466 milyon 323 bin 109 TL’ye çıkartarak 23′üncü sıra ile turizm sektörünün üçüncüsü oldu. Şirket aynı zamanda bu rakamlarla sınıf atlayarak milyarderler kulübüne katıldı.